De toetsen Spelling niet-werkwoorden

cito-eindtoetsDoel en inhoud

De toetsen Spelling voor groep 8 maken deel uit van het Leerling- en onderwijs-volgsysteem (LOVS) Spelling. De toetsen Spelling voor groep 8 bevatten twee onderdelen: toetsen Spelling niet-werkwoorden en toetsen Spelling werkwoorden. Deze Handleiding heeft betrekking op de toetsen Spelling niet-werkwoorden. Met de toetsen Spelling kunt u het niveau van de spellingvaardigheid van leerlingen in groep 3 tot en met groep 8 vaststellen. Tevens kunt u de door uw leerlingen behaalde scores vergelijken met de scores van een landelijke referentiegroep. U kunt deze vergelijking zowel voor individuele leerlingen maken als voor de groep als geheel. Bovendien maakt de meettechniek die aan de toetsen ten grondslag ligt het mogelijk de scores van een leerling op de verschillende toetsen, op verschillende momenten afgenomen (twee keer per jaar, maar in groep 8 één keer: ofwel eind oktober/begin november ofwel eind januari/begin februari), onderling te vergelijken. Dit stelt u en uw collega’s in het team in staat om de ontwikkeling van leerlingen op het gebied van spellingvaardigheid over de leerjaren heen te volgen. Mede op basis van de toetsresultaten van de leerlingen kunt u het onderwijs op groepsniveau en schoolniveau volgen en evalueren en zo nagaan of uw school beantwoordt aan de doelstellingen die u nastreeft. In de paragraaf over school-zelfevaluatie (paragraaf 5.1) kunt u hier meer over lezen.

Schriftbeelden en woorden

Bij spellen gaat het erom woorden om te zetten in schriftbeelden. Daarbij maken we onderscheid tussen klankzuivere en niet-klankzuivere woorden. De eerste fase van het spellingonderwijs richt zich op het correct leren schrijven van klankzuivere woorden: je schrijft op wat je hoort. Al snel daarna komen de niet-klankzuivere woorden aan de orde, de woorden waarbij er geen eenduidige relatie is tussen klank en letter, zoals bij ‘bomen’, ‘trein’ of ‘begin’. Om die goed te schrijven moeten de leerlingen regels kunnen toepassen of een woord naar analogie van een ander woord kunnen schrijven. De toetsen Spelling voor groep 3 beperken zich tot eenvoudige klankzuivere en niet-klankzuivere woorden van één lettergreep; in groep 4 komen ook woorden van twee lettergrepen aan bod. In de groepen 5 tot en met 8 ligt de nadruk op het spellen van steeds complexere niet-klankzuivere woorden en breidt het aantal inhoudelijke categorieën zich uit. Naarmate de woorden complexer worden, doen zich vaak meer spellingproblemen in één woord voor, bijvoorbeeld ‘traditie’. Het correct schrijven van dergelijke woorden vergt van de leerlingen meer kennis. Ze moeten bij het schrijven van een woord aan verschillende regels, uitgangen en dergelijke tegelijkertijd denken.

Actief spellen versus passief spellen

Naast de actieve kant van spelling (zelf foutloos woorden schrijven) kent spelling ook een passieve kant, namelijk het herkennen en verbeteren van fouten in geschreven tekst. De actieve spelling gaat voor de passieve spelling uit. Om een spelfout te kunnen herkennen en verbeteren, moet je weten hoe het woord wél geschreven moet worden. Je moet het woord dus zelf kunnen schrijven. De actieve kant van spelling staat voorop. Het zelf kunnen schrijven van begrijpelijke en correct gespelde teksten is een heel belangrijke – maar wel lastige -communicatieve vaardigheid. De passieve kant van spelling komt op de tweede plaats. Ook deze vaardigheid is echter niet onbelangrijk. Als leerlingen een tekst geschreven hebben, staan daar meestal toch nog wat foutjes in. Het is dan zaak dat zij geleerd hebben deze fouten op te sporen en te verbeteren.
In de toetsen Spelling van het LOVS komen bijna vijftig verschillende spelling-categorieën aan bod. Deze categorieën zijn geselecteerd op basis van een uitgebreide methodeanalyse. Een volledig overzicht van de spellingcategorieën vindt u in de Inhoudsverantwoording.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s